Franse schuldencrisis: wat het betekent voor je portefeuille

De Franse schuldencrisis komt via drie deuren je DEGIRO-portefeuille binnen: de euro, je staatsobligaties-ETF en Franse aandelen. De eerste deur laat je Amerikaanse aandelen op dit moment mooier ogen dan ze zijn. Achter de tweede zit het echte risico. De derde is kleiner dan de krantenkoppen doen denken.

Hieronder lees je wat er de afgelopen week gebeurde en hoe je in een kwartier je eigen blootstelling nagaat.

Wat is de Franse schuldencrisis?

De Franse schuldencrisis is een scherpe stijging van de rente die beleggers Frankrijk vragen om geld te lenen. De oorzaak: een tekort dat de regering keer op keer niet terugdringt, en een parlement dat het plan om het te verkleinen misschien niet aanneemt.

Nieuw zijn de cijfers niet. Ze worden alleen steeds slechter. De staatsschuld van Frankrijk kwam in het tweede kwartaal van 2026 uit op 3,6 biljoen euro, ofwel 119% van het bbp, tegen 115,6% een jaar eerder, volgens de uitleg van Euronews over de crisis. Het tekort is dit jaar 5,4% van het bbp, terwijl de Europese grens op 3% ligt. Van 2023 tot en met 2026 haalde Frankrijk in drie van de vier jaar zijn eigen begrotingsdoel niet.

Premier Sébastien Lecornu wil met de begroting voor 2027 54 miljard euro besparen en extra ophalen, zodat het tekort naar 5,0% zakt. Tegelijk wil Frankrijk volgend jaar een recordbedrag van 340 miljard euro lenen. Alleen leidt Lecornu een minderheidsregering, begint het begrotingsdebat op 13 oktober en volgen in het voorjaar van 2027 presidentsverkiezingen. De markt prijst de kans dat het plan het parlement overleeft, niet het plan zelf.

Scope Ratings verlaagde Frankrijk op 18 september van AA- naar A+. Moody's, dat Frankrijk Aa3 geeft met een negatief vooruitzicht, komt op 23 oktober met een update.

Waarom de spread tussen Franse en Duitse rente telt

De spread tussen de Franse en de Duitse rente is het verschil tussen het rendement op een tienjarige Franse staatsobligatie (een OAT) en een tienjarige Duitse (een Bund). Het is de prijs van het Franse politieke risico, in één getal.

Die spread liep begin oktober in één week 34 basispunten op, de grootste weekbeweging in 17 jaar, en stond op 2 oktober op ongeveer 150 basispunten. Zo breed was hij voor het laatst tijdens de eurocrisis van 2011-12.

Het deel dat je aandacht verdient: Frankrijk betaalt nu meer rente dan Italië. Begin oktober rendeerde de Franse tienjarige rond 4,9%, terwijl Italië terugzakte naar ongeveer 4,5%. Jarenlang was Italië de risicovolle lener en zat Frankrijk dicht tegen Duitsland aan. Die volgorde is omgedraaid.

Aan de randen begint de besmetting. De Italiaanse en Griekse spreads liepen ongeveer 15 basispunten op toen Franse obligaties werden verkocht. Spanje voegde er op 5 oktober eigen onzekerheid aan toe, toen premier Pedro Sánchez vervroegde verkiezingen uitschreef voor 29 november.

Waar staat de Nederlandse staat?

Nederland zit aan de rustige kant van die spread. Bij het slot van 5 oktober rendeerde de tienjarige Nederlandse staatsobligatie (DSL) 3,60%, tegen 3,49% voor de Bund en 4,86% voor de OAT, volgens de slotkoersen op IEX. Den Haag betaalt dus ongeveer 12 basispunten meer dan Berlijn. Parijs betaalt ongeveer 1,26 procentpunt meer dan Den Haag.

Op elke 10.000 euro aan tienjarige schuld betaalt Frankrijk zo'n 126 euro per jaar meer rente dan Nederland. Geruststellend voor je eigen staat, maar voor je obligatiefonds zegt het weinig, zoals deur 2 laat zien.

Waarom de ECB niet meteen te hulp schiet

De ECB heeft een instrument dat precies voor zo'n oplopende spread bedoeld is: het Transmission Protection Instrument (TPI). Maar de eerste voorwaarde in de TPI-criteria van de ECB is dat een land niet onder een buitensporigtekortprocedure valt. Frankrijk zit sinds 2024 in zo'n procedure.

Die criteria voeden een afweging van de ECB-raad, geen automatische schakelaar. Reken toch niet op een snel vangnet, want de obligatiemarkt doet dat ook niet.

Het volgende rentebesluit valt op 29 oktober, na verhogingen van de depositorente naar 2,25% in juni en 2,50% in september. Wat die ene rente betekent naast de prijsstijging in je eigen land, lees je in ons stuk over inflatie per land in de eurozone en je reële rendement.

Deur 1: de lage euro-dollarkoers flatteert je Amerikaanse aandelen

De euro verloor in september 2,5% tegenover de dollar, de grootste maanddaling sinds juli 2025. Op maandag 5 oktober zakte de euro-dollarkoers naar 1,1160, de laagste stand sinds mei 2025. Eind januari stond hij nog boven de 1,20.

Wie in euro's rekent, ziet bij een dalende euro alles wat in dollars noteert in waarde stijgen. Aan de bedrijven zelf hoeft niets te veranderen.

Een rekenvoorbeeld. Stel, je hebt 50.000 euro in VWRL. Volgens de factsheet van Vanguard zat het fonds eind augustus voor 61,7% in Amerikaanse aandelen, dus ongeveer 30.850 euro van je positie is een dollarbelegging. Een daling van de euro met 2,5% tilt de eurowaarde van dat deel met ongeveer 2,6% op, ofwel zo'n 790 euro. Je septemberoverzicht ziet er beter uit dan je aandelen het deden.

Met IWDA is het effect groter. De MSCI World, de index achter dat fonds, is voor ruim 72% Amerikaans, dus op dezelfde 50.000 euro levert de wisselkoers ruim 900 euro op. De andere verschillen tussen beide fondsen staan in ons stuk over ETF overlap en concentratierisico in de MSCI World.

Trek het door naar het hele jaar. Wie eind januari op de top Amerikaanse aandelen kocht, verdiende alleen aan de wisselkoers al ruim 7%, van 1,20 naar 1,116 dollar per euro.

Dit is het spiegelbeeld van de schijnverliezen van eurobeleggers in 2025. Toen liet een sterke euro goede Amerikaanse rendementen zwak lijken, wat we uitlegden in ons Engelstalige stuk over waarom je portefeuille daalt als de euro stijgt. Dezelfde rekensom werkt nu in je voordeel. Ze kan net zo snel omslaan als de Franse begroting erdoor komt en de euro herstelt.

Twee praktische punten. Verkoop je Amerikaanse posities om de valutawinst binnen te halen, dan rekent DEGIRO 0,25% voor de omwisseling terug naar euro. En stond je op het punt Amerikaanse aandelen bij te kopen, dan maakt de zwakke euro ze in euro's duurder, niet goedkoper.

Het valuta-effect zie je het best door per positie het rendement in de eigen munt naast het rendement in euro's te leggen. Importeer je je DEGIRO-CSV in een tracker als Zune.Money, dan staan elke positie, haar weging en haar waarde in euro's op één scherm en zie je welke posities de maand dragen.

Deur 2: je staatsobligaties-ETF is voor een kwart Frans

Deze deur missen de meeste mensen. Veel DEGIRO-beleggers hebben een brede euro-staatsobligaties-ETF als 'veilig' deel van de portefeuille. Kijk wat erin zit.

De iShares Core Euro Government Bond UCITS ETF, op Euronext Amsterdam verhandeld als IEGA, had eind augustus deze landenverdeling, volgens het fondsprofiel op justETF:

Frankrijk, Italië en Spanje samen zijn goed voor ongeveer 60%, en alle drie hebben dit najaar te maken met begrotings- of politieke spanning. Nederland valt onder 'overig' en woog op 5 oktober volgens iShares 4,05%. Wie dit fonds koopt met de Nederlandse staat als beeld van veiligheid, koopt vooral Frankrijk en Italië.

Dat is geen ontwerpfout. Brede euro-obligatie-indexen wegen landen naar hoeveel schuld ze uitgeven, dus de grootste leners krijgen de grootste plakken. Het betekent wel dat je veilige deel meer van deze crisis draagt dan je aandelen.

De koers van een obligatiefonds daalt ongeveer met de duration maal de rentestijging. IEGA had op 5 oktober een effectieve duration van 6,68 jaar, dus een stijging van de gemiddelde rente in het fonds met één procentpunt kost ongeveer 6,7%, voordat de coupons een deel terugverdienen. Het fonds beweegt minder dan de OAT, maar wel dezelfde kant op.

Wil je je obligatiedeel hierbuiten houden, dan heb je een paar opties:

• Euro-staatsobligatie-ETF's met alleen de hoogste rating kopen uitsluitend AAA-uitgevers, en daarmee valt Frankrijk per regel af. Amundi heeft zulke fondsen. De keerzijde is een lagere rente, omdat de veiligste leners het minst betalen.
• ETF's met alleen Duitse staatsobligaties halen het spreadrisico helemaal weg, maar zetten je hele obligatiedeel op één overheid.
• Niets doen is een redelijke keuze als je horizon lang is. Hogere rentes betekenen meer toekomstig inkomen uit hetzelfde fonds, en verkopen na een spreadpiek zet het verlies vast.

Geen van deze opties is advies. Je horizon en de rol van obligaties in je portefeuille bepalen wat past.

Box 3: een koersdaling verandert je grondslag over 2026 niet

Box 3 rekent over 2026 met een forfaitair rendement van 6,00% op beleggingen en andere bezittingen, en de Belastingdienst neemt daarvoor de waarde op 1 januari 2026. Een papieren verlies op je obligatie-ETF in oktober verandert die grondslag niet. Het telt pas mee in de waarde op 1 januari 2027, als het verlies er dan nog is.

De uitzondering is de tegenbewijsregeling. Daarmee geef je je werkelijke rendement op als dat lager uitvalt dan het forfaitaire. De Belastingdienst telt daarin ook waardedalingen mee die je niet hebt verkocht, maar kijkt naar je hele vermogen over het hele kalenderjaar. Een verlies op je obligatiefonds wordt dus verrekend met de rest. En hier werkt deur 1 tegen je: de valutawinst op je Amerikaanse aandelen tilt je werkelijke rendement in euro's juist op.

Hoe je dat werkelijke rendement uit je DEGIRO-overzichten haalt, staat in ons stuk over het DEGIRO-jaaroverzicht en je aangifte inkomstenbelasting. Dit is geen fiscaal advies. Of de tegenbewijsregeling voor jou iets oplevert, hangt van je hele box 3-vermogen af, dus leg het voor aan een belastingadviseur.

Deur 3: Franse aandelen zijn minder Frans dan ze lijken

De CAC 40 opende op 5 oktober 0,86% lager op 7.829 punten, toen de verkoopgolf in obligaties overliep naar aandelen. Heb je Franse aandelen, dan is het verleidelijk ze te zien als een directe gok op de Franse staat. Meestal zijn ze dat niet.

Bedrijven in de CAC 40 halen meer dan twee derde van hun omzet buiten Frankrijk, en ook meer dan twee derde van hun personeel werkt daar. Ongeveer 45% van hun aandelen is in handen van buitenlandse beleggers. Een luxeconcern dat tassen verkoopt in Azië of een oliemaatschappij die in Afrika pompt, kijkt meer naar de wereldwijde vraag en de dollar dan naar de Franse begroting. Een zwakke euro helpt hun cijfers zelfs, omdat buitenlandse omzet in meer euro's omrekent.

De uitzondering zijn Franse banken. Die hebben veel obligaties van hun eigen overheid op de balans, dus dalende OAT-koersen raken ze direct. Sinds eind augustus zakken hun aandelen mee met de obligaties. Binnenlands gerichte bedrijven die afhangen van Franse consumenten of overheidsopdrachten horen in dezelfde groep.

Zo sorteer je je blootstelling snel:

Zo check je je blootstelling aan de Franse schuldencrisis

Je hoeft geen mening over de Franse politiek te hebben. Loop deze vijf stappen door:

1. Exporteer je transacties uit DEGIRO. Op het webplatform vind je onder 'Inbox', links in beeld, het transactieoverzicht. Zet 'Startdatum' en 'Einddatum' op je volledige geschiedenis en exporteer het als CSV.
2. Groepeer je posities per valuta. Tel alles op wat in dollars noteert, inclusief het Amerikaanse deel van je wereld-ETF. Dat getal zegt hoeveel de val van de euro je totaal opblaast.
3. Open de factsheet van elke obligatie-ETF die je hebt en noteer de wegingen van Frankrijk, Italië en Spanje. Vermenigvuldig ze met de waarde van je positie, dan heb je per land het bedrag in euro's.
4. Zet Franse banken en binnenlands gerichte Franse bedrijven apart van de Franse multinationals. Alleen de eerste groep is een directe gok op de Franse begroting.
5. Leg je huidige wegingen naast je doelverdeling. Heeft de verkoopgolf in obligaties of de valutawinst iets buiten je bandbreedte geduwd, handel dan op de bandbreedte en niet op de krantenkop. Onder het huidige box 3-stelsel kost herbalanceren je geen belasting over koerswinst, alleen transactiekosten. Hoe je het aanpakt, staat in onze Engelstalige gids over herbalanceren.

Bij stap twee en vijf veroudert een spreadsheet snel, omdat koersen en wisselkoersen elke dag bewegen. Een portfolio tracker houdt de wegingen actueel zodra je de DEGIRO-export één keer hebt geïmporteerd.

De data die het vervolg bepalen

Vier data beslissen of dit wegebt of verergert:

• 13 oktober: het Franse parlement begint aan het debat over de begroting voor 2027.
• 23 oktober: Moody's komt met een update over de Aa3-rating van Frankrijk.
• 29 oktober: rentebesluit van de ECB.
• 29 november: vervroegde verkiezingen in Spanje.

Een aangenomen begroting en een gehandhaafde rating zouden de spread waarschijnlijk verkleinen en de euro optillen. Dat dempt het verlies op je obligatiefonds en verkleint tegelijk de valutawinst op je Amerikaanse aandelen. Een mislukte begroting of een verlaging duwt beide de andere kant op.

De nuttige gewoonte is in beide gevallen dezelfde. Weet welk deel van je rendement uit de bedrijven kwam en welk deel uit de euro, want maar één van die twee zegt iets over je eigen keuzes. Importeer je DEGIRO-CSV in Zune.Money en je ziet elke positie met haar weging en haar waarde in euro's op één scherm, voordat de volgende krantenkop komt.